Wat is palliatieve zorg

Palliatieve zorg is de zorg voor mensen - en hun naasten - die niet meer kunnen genezen.
De zorg en behandeling richt zich op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven tijdens ziekte en sterven.
Palliatieve terminale zorg heeft betrekking op de fase wanneer mensen nog een te verwachten 
levensverwachting hebben van ongeveer drie maanden. Bij palliatieve zorg vormen de wensen en behoeften van de patient en diens naasten het uitgangspunt. Palliatieve zorg is een specifieke vorm van zorg omdat er aandacht is voor:

  • lichamelijke klachten zoals pijn of benauwdheid
  • gevoelens van angst, verdriet en verwerking van de ziekte
  • vragen rondom leven en dood; zingeving en spiritualiteit
  • het ondersteunen bij het afronden van het bestaan en bij het nemen van afscheid
  • het helpen van naasten in het omgaan met de zieke en bij de rouwverwerking na het overlijden

allerlei praktische zaken

Doel van palliatieve zorg
Het voorkomen en verlichten van lijden, door middel van vroegtijdige signalering, zorgvuldige beoordeling en het behandelen van pijn en andere problemen van lichamelijke, psychosociale en spirituele aard; ht ondersteunen bij de afronding van het bestaan.

Waar vindt palliatieve zorg plaats?
Palliatieve zorg kan worden verleend thuis in uw eigen omgeving, in het ziekenhuis, palliatieve units in het verpleeg- of verzorgingshuis, of in een hospice. De meeste mensen willen in deze laatste fase van hun leven thuis zijn. Palliatieve zorg voorziet in deze wens, omdat er voldoende mogelijkheden zijn om de juiste gespecialiseerde zorg aan huis te krijgen. Hierbij kunt u bijvoorbeeld denken aan de volgende hulp-/zorgverleners en organisaties: huisarts, thuiszorg, vrijwilligers palliatieve terminale zorg, fysiotherapeut, psycholoog en geestelijke zorg. Als het thuis teveel wordt voor uzelf of voor uw naasten zijn er verblijfsmogelijkheden elders. De organisaties waar u dan een beroep op kunt doen zijn gespecialiseerd in de zorg die in zo'n situatie nodig is. Vaak benaderen zij een sfeer die eerder aan thuis doet denken dan aan een ziekenhuis. Maar ook als u al verblijft in een instelling of woont in een verzorgingshuis, wordt in deze fase van uw leven de gespecialiseerde zorg verleend die voor u zinvol is. 

Hieronder wordt een beschrijving gegeven van de diverse mogelijkheden[1]

Zorg thuis

Palliatieve zorg kan thuis geboden worden. De huisarts en thuiszorg bieden professionele zorg­ aan huis, van eenvoudige verzorging tot gespecialiseerde (terminale) verpleging. Er zijn ook steeds meer (technische) mogelijkheden waardoor de zorg thuis mogelijk kan worden gemaakt.  Zo nodig kan nachtzorg ingezet worden. Ter ondersteuning van de mantelzorg kunnen vrijwilligers ingezet worden.  Belangrijke voorwaarde voor het goed verlopen van de laatste periode thuis is dat er iemand uit de eigen omgeving aanwezig is zoals bijvoorbeeld  een partner, kinderen, familieleden of vrienden.

Zorg buitenshuis

Soms vindt een patiënt het niet wenselijk óf is het niet mogelijk  om thuis te sterven. Opname in een voorziening voor palliatief terminale zorg kan dan uitkomst brengen. De voorzieningen bieden een veilige plek waar mensen met een terminale ziekte in alle rust en waardigheid hun laatste levensfase kunnen afsluiten, in een sfeer die de thuissituatie zoveel als mogelijk benadert met de benodigde medische en verpleegkundige zorg. Iedere gast heeft een eigen kamer die hij/zij met eigen spullen mag inrichten. Ook worden vaak logeerfaciliteiten voor naasten aangeboden.  In het algemeen biedt een voorziening voor palliatief terminale zorg plaats aan ernstig zieke mensen met een levensverwachting van minder dan drie maanden. Tijdelijke opname behoort tot de mogelijkheden. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen diverse voorzieningen voor palliatief terminale zorg. Hieronder worden deze diverse voorzieningen toegelicht.

 ·    Bijna- thuis- huizen of huizen voor verplaatste thuiszorg   

In deze kleinschalige (woon)voorziening in de buurt wordt de dagelijkse zorg  7 dagen per week verleend door hiertoe speciaal opgeleide vrijwilligers (mogelijk samen met naasten). Net als thuis blijft  de medische zorg in handen van de eigen huisarts  en de verpleegkundige zorg  in handen van de reguliere thuiszorg. Het medisch en verpleegkundig personeel is niet in dienst van het huis.  De nachtzorg wordt verleend door een verpleegkundige van de thuiszorg.

 ·    Hospice

In een hospice wordt de dagelijkse zorg verleend door een eigen team van gespecialiseerde professionals: verpleegkundigen, artsen, geestelijk verzorgers en paramedici. Gespecialiseerde verpleegkundige zorg is 24 uur per dag, 7 dagen per week aanwezig. Getrainde vrijwilligers kunnen hierbij, voor verschillende taken, ondersteunen.

 ·    Palliatieve unit in een verpleeghuis

Een palliatieve unit is een hospicevoorziening in of bij het verpleeghuis: een specifieke afdeling of kamer(s) waar palliatieve zorg aan niet- bewoners van het verpleeghuis gegeven wordt. De zorg wordt verleend door een specialist ouderengeneeskunde (veelal gespecialiseerd in palliatieve zorg), samen met een gespecialiseerd team. Indien nodig kunnen andere zorgverleners, zoals geestelijk verzorgers en paramedici worden ingeschakeld. Vrijwilligers kunnen ter ondersteuning worden ingezet.

 ·     Palliatieve unit voor mensen met dementie

Een voorziening waar palliatieve zorg aan mensen met dementie, opgenomen vanuit de thuissituatie, verleend wordt.  De zorg wordt verleend door een team met professionele medewerkers: specialist ouderengeneeskunde, verpleegkundigen en verzorgenden, geestelijk verzorger. De zorg  vindt plaats in een veilige en beschermde omgeving. Palliatieve zorg voor mensen met een dementie kan ook plaatsvinden in een regulier hospice maar hangt dan af van de vraag in hoeverre aan de patiënt een veilige en beschermde woonomgeving geboden kan worden.

 ·     Palliatieve unit in het ziekenhuis

Een voorziening in het ziekenhuis: een specifieke afdeling of kamer(s), bedoeld voor kortdurende opname voor onderzoek en behandeling, instelling van medicatie voor symptoombestrijding en het optimaal organiseren van de zorg. De zorg wordt verleend door gespecialiseerde artsen en verpleegkundigen. Het doel is de patiënt zo snel mogelijk terug te laten keren naar de door hen gewenste locatie. Soms kiezen patiënten ervoor te overlijden in het ziekenhuis.  Het kan echter ook zo zijn dat de situatie dusdanig verslechterd dat overplaatsing daarom niet meer mogelijk is.

 ·     Palliatieve voorzieningen voor kinderen

Een gespecialiseerde medische voorziening (kinderhospices en de Mappa Mondo Huizen) die tijdelijke of permanente opvang en begeleiding biedt aan kinderen in de leeftijdsgroep van 0 t/m 16 jaar met een levensbedreigende ziekte.  Bij deze vorm van zorg, kunnen ouders hun kinderen tijdelijk ‘uit handen geven’ aan het hospice, om zelf tot rust te kunnen komen.

 

 


[1] De definities  voor de diverse voorzieningen worden in Nederland niet altijd  eenduidig toegepast.

 

 

 

 

 

 

 

 

.